Het centraal examen zit erop. Voor de meeste kandidaten is dat de afsluiting van het examenjaar.
Maar niet voor jou. Jij doet staatsexamen scheikunde.
Terwijl andere kandidaten op vakantie gaan en wachten op de uitslag, moet jij nog door. Op je lauweren rusten is er voor jou niet bij.
Want in juli volgt nog je mondelinge examen. In 40 minuten moet jij laten zien wat je allemaal weet van scheikunde. En dit keer moet je er ook nog over praten met twee onbekende examinatoren.
Misschien komen er nu allemaal gedachten bij je op als:
“Wat als ik niet uit mijn woorden kom?”
“Wat als ik een black-out krijg?”
“Wat als ze me geen tijd geven om na te denken?”
Het moet namelijk allemaal gebeuren in die 40 minuten. En reken erop dat je examinatoren zoveel mogelijk stof aan bod willen laten komen.
Jij zult moeten leveren.
Je wilt tenslotte slagen voor scheikunde. Het mondeling is de vervanging van de schoolexamens. Het is de helft van je eindcijfer. Zonder scheikunde kun je niet aan je vervolgopleiding beginnen. En zonder vervolgopleiding komt die droombaan ook niet dichterbij.
Er hangt dus wel wat vanaf.
Wat het nog lastiger maakt: het moet allemaal uit jezelf komen. Geen klasgenoten of docent die jou kunnen helpen.
Je staat er alleen voor. En dat kan best eng zijn.
Hoe ziet het mondeling eruit?
Tijdens je mondeling krijg je vragen over diverse onderwerpen. Voor scheikunde hoort er ook een voorbereidingsopdracht bij: een casus.
Die casus bestaat uit een artikel over een scheikundig onderwerp met vragen die je moet beantwoorden. Daar krijg je op de dag van je mondeling 20 minuten de tijd voor.
Aan het begin van het mondeling wordt de casus besproken. En worden de vragen met je doorgenomen. Dit gedeelte duurt ongeveer 10 minuten en is 25% van het cijfer voor je mondeling.
Daarna komen nog minimaal drie andere onderwerpen aan bod. Een daarvan is altijd koolstofchemie. De drie onderwerpen zorgen samen voor 75% van je cijfer voor het mondeling.
Wil je alvast een indruk krijgen van hoe het mondeling eruit ziet? Kijk deze video.
Je ziet leerlingen die examen doen op hun eigen school. Jouw situatie is iets anders: jij doet examen op een centrale locatie. Maar de opzet van jouw mondeling is vergelijkbaar. Ook jij moet je melden. Ook jij wordt opgeroepen om naar het voorbereidingslokaal te gaan.
Na afloop van de voorbereidingstijd wordt je naar je mondelinge examen gebracht. Meestal kun je dan direct naar binnen. Maar als de deur van het lokaal nog dicht is, moet je buiten even wachten.
Hoe bereid je je voor op het mondeling?
Je mondeling gaat over alle examenstof. Die van het CE en het SE.
Op de pagina vakinformatie van het staatsexamen vind je een handige gids over het staatsexamen. Daarin staat ook informatie over het mondeling. Neem even een kijkje als je dat nog niet gedaan hebt.
Je weet nu wat je moet leren maar hoe ga je te werk?
Maak een lijst van de onderwerpen waar je goed in bent en waar je niet zo goed in bent
Online vind je handige scans om snel te zien welke onderwerpen je al goed beheerst en welke nog niet.
Dit geeft richting aan het leren. Je wilt tenslotte niet al te veel tijd besteden aan iets dat je eigenlijk al kan.
Plan voor de onderwerpen waar je nog niet zo goed in bent meer tijd in dan voor de onderwerpen waar je al veel vanaf weet.
Bezuinig op het leren en niet op het oefenen
Helaas zie ik veel kandidaten die ik begeleid dezelfde fout maken:
Ze lezen de theorie meerdere keren door, Ze maken een samenvatting. Leren die uit hun hoofd. Die dingen samen kosten hen veel tijd.
Het gevolg? Er is dan weinig tot geen tijd om te oefenen met het toepassen van de kennis. En daar wordt tijdens het mondeling wel naar gevraagd.
Je wilt natuurlijk niet met je mond vol tanden staan. Neem dus veel ruimte op in je planning om te oefenen.
Waar vind je goed oefenmateriaal?
Helaas is er niet veel oefenmateriaal speciaal voor het mondeling beschikbaar. Op deze site vind je wat oefenmateriaal voor de schriftelijke college- en de mondelinge examens. Er staat voor scheikunde één voorbeeldcasus met vragen. Helaas zijn de antwoorden niet beschikbaar. Van de andere onderdelen van het mondeling is helemaal geen oefenmateriaal aanwezig.
De examinatoren moeten vragen stellen over de onderwerpen van het examenprogramma op examenniveau. Je kunt dus oude centrale examens oefenen of opgaven maken uit de methode die je hebt gebruikt voor het leren van de theorie. In de meeste methoden is een oefentoets opgenomen die vaak oude, bewerkte examenvragen bevat.
Oefen met praten over scheikunde
Het is best lastig om je gedachten goed onder woorden te brengen. Oefen dus met praten over scheikunde. Leg de theorie hardop (aan anderen) uit.
Oefen met de juiste vaktermen. Je wilt tenslotte op je mondeling niet struikelen over je woorden. Spreek ze dus hardop uit en omschrijf ze.
Hoe krijg je jezelf aan het werk?
Jezelf voorbereiden op het staatsexamen kost best wat discipline. Je staat er vaak alleen voor. Er is geen docent die je huiswerk opgeeft of klasgenoten aan wie je hulp kunt vragen.
Je zult jezelf aan het werk moeten zetten en houden.
Bedenk waar je het voor doet. Je wilt graag die vervolgopleiding doen, die droombaan krijgen. Daarvoor is het nodig om dit examen te halen. Houd dat in gedachten. Waarschijnlijk ben je dan al een stuk gemotiveerder om aan het werk te gaan.
Het kan ook helpen om met iemand af te spreken dat je vandaag aan scheikunde gaat werken. Of ga in de bibliotheek of een andere rustige plek aan de slag, waar anderen ook aan het werk zijn. Zien werken, doet werken.
Wat als je snel bent afgeleid?
Zorg dat je een vaste plek hebt om te werken. Gebruik die plek niet voor andere dingen. Deze truc helpt mij heel goed:
Ik ga aan mijn bureau zitten en zeg tegen mezelf: “Ik ga nu aan het werk en kijk hoever ik kom.”
Zodra ik merk dat ik afgeleid ben, sta ik op en loop een rondje door mijn kamer of even de trap op en af. Dan ga ik weer zitten en zeg: “Ik ga nu aan het werk”.
Toen ik hiermee begon moest ik vaak opstaan, omdat ik snel was afgeleid. Maar na verloop van tijd merkte ik dat ik me steeds langer kon concentreren en veel meer werk gedaan kreeg.
Hoe houd je jezelf aan het werk?
Verdeel de stof in kleinere stukken en geef aan hoe lang je nodig hebt om deze onderdelen te verwerken. Bepaal hoeveel tijd je in totaal nodig denkt te hebben. Plan ook tijd voor herhaling in.
Kijk hoeveel tijd je nog hebt tot het mondeling. Plan eerst je vaste afspraken zoals sport, werk, uitgaan, hobby’s, familie en vrienden. Alleen maar studeren hou je niet lang vol.
Kijk hoeveel tijd je nog over hebt nadat alle vaste dingen erin staan. Als je voldoende tijd over hebt, ga je de leerstof inplannen.
Heb je niet voldoende tijd over? Dan zul je moeten schrappen in je vaste afspraken. Laat het sporten zo lang mogelijk staan. Je lichaam heeft de ontlading nodig.
Beloon jezelf als je een taak hebt afgerond. Neem bijvoorbeeld pauze en doe iets dat je leuk vindt.
Spreek met jezelf of met iemand anders af hoe lang je pauzeert en hou je daar ook aan.
Wat als je als je niet kunt stoppen met leren?
Soms wil je het zo graag goed doen dat je maar door blijft gaan met leren. Ook al ken je het eigenlijk al best goed.
Het is nooit goed genoeg voor jezelf. Hierdoor kom je in tijdnood.
Wat voor veel kandidaten goede resultaten oplevert: spreek met jezelf af dat je maximaal 1,5 uur aan een bepaalde taak werkt. Dan is het goed genoeg.
Het voordeel hiervan: je werkt veel efficiënter.
Ik doe dit zelf ook als ik een deadline heb. En het helpt me elke keer.
Hoe je de beste versie van jezelf laat zien tijdens het mondeling
Scheikunde gaat over reacties. Je mag BINAS en je een gewone rekenmachine gebruiken tijdens het mondeling. Zorg dus dat je deze spullen bij je hebt.
Oefen met reactievergelijkingen. Zuur-base en redox komen vaak aan de orde. Over het kloppend maken van een reactievergelijking moet je niet al te lang doen. Veel oefenen zorgt voor snelheid.
Zorg dat je de weg weet in je BINAS. Weet welke tabel je nodig hebt voor welk onderwerp. Oefen met het opzoeken van halfreacties.
In de syllabus vind je een overzicht met formules die je moet weten. Zorg dat je die uit je hoofd weet.
Wat als je extra hulp wilt?
Er zijn diverse fora voor scheikunde waar je terecht kunt met je vragen. Zelf vind ik de vraagbaak scheikunde een heel goede site. Daar beantwoorden experts al je vragen.
Maar deze site is niet gericht op je mondeling. Daarvoor zul je een staatsexaminator moeten inschakelen. Vooral als je een oefenmondeling wil doen.
Plan hier een gratis sessie met mij in om te kijken hoe ik je daarbij kan helpen. Of stuur me een berichtje via 06 38 75 32 02
